Guatr Hangi Bölüm Bakar? Hangi Tahlilde Belli Olur?

Guatr, tiroid bezinin büyümesiyle karakterize edilen bir hastalıktır. Tiroid bezinin tamamında büyüme görülebileceği gibi, nodül adı verilen küçük yumrular da oluşabilir. Yapılan tetkikler sonucunda guatrın türü ve hormon düzeyleri değerlendirilerek uygun tedavi planı oluşturulur. Bu yazımızda guatr hangi bölüm bakar sorusuna kapsamlı bir yanıt verdik.

Guatr’a Hangi Bölüm Bakar?

Guatr, tiroid beziyle ilgili bir hastalık olduğu için öncelikle Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları bölümüne başvurulmalıdır. Endokrinoloji uzmanları; tiroidin büyüme şekli, hormon düzeyleri ve varsa nodül oluşumlarını değerlendirir.

Bazı durumlarda ilk değerlendirme için Genel Cerrahi ya da İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümüne da başvurulabilir. Gerekli görüldüğünde hasta endokrinoloji bölümüne yönlendirilir.

Guatr Çeşitleri ve Sınıflandırılması

Tiroid bezi boyunda yer alan kelebek şeklindeki endokrin bezdir. Çeşitli hormonlar salgılayarak vücutta; metabolizma, vücut ısısı, ruh hali, nabız ve sindirim gibi pek çok işleyişi düzenler. Tiroid hormonlarının değişimi guatra sebep olabilir.

Guatrın büyüme şekline bağlı olarak farklı şekillerde isimlendirilebilir. Yaygın olarak tüm tiroid bezinin şişmesi görülür. Bunun yanı sıra nodüler veya multinodüler guatr görülebilir. Bunlar tiroid bezi içerisinde nodüllerin gelişmesi sonucu oluşur.

Ayrıca guatr hormon düzeylerine göre de sınıflandırılabilir. Zehirli ve toksik olmayan guatr olarak iki başlık altında incelenebilir. Zehirli guatr tiroid hormonunun aşırı üretilmesi durumudur. Toksik olmayan guatr tiroid seviyelerinin normal olup sadece tiroidin şişmesi durumudur.

Guatr hastalığı kadınlarda erkeklere oranla ve 40 yaş sonrasında daha sık görülür. Özellikle obezite, insülin direnci, ailesinde tiroid geçmişi ve çeşitli metabolik sendromları olan kişilerde guatr görülme ihtimali daha yüksektir. Guatrın en büyük sebeplerinden biri iyot eksikliğidir.

Guatr’ın büyüme şekline ve hormon üretim düzeyine göre sınıflandırıldığı liste:

• Diffüz Guatr: Tüm tiroid bezinin yaygın şekilde büyümesidir.
• Nodüler Guatr: Tiroid içinde bir veya birden fazla nodül oluşmasıyla gelişir. Tek nodül varsa “unonodüler”, birden fazla varsa “multinodüler” olarak adlandırılır.
• Toksik Guatr: Tiroid hormonunun fazla üretildiği (hipertiroidi) durumudur.
• Toksik Olmayan (Basit) Guatr: Hormon seviyeleri normaldir ancak bez büyümüştür.

Guatr Belirtileri

Guatr bazı kişilerde zor anlaşılan bir durumken bazı kişilerde tiroid bezinin fazla büyümesinden kaynaklı olarak direkt olarak tespit edilebilir. Tiroid bezinin büyümesinin yanı sıra farklı belirtiler de görülebilir.

Guatr belirtileri şu şekildedir:

• Boğazda ağrı ve sıkışma hissi,
• Seste kısılmalar,
• Boyun damarlarının şişmesi,
• Öksürük,
• Hırıltılı nefes,
• Yutma güçlüğü,
• Kalp atışının hızlanması,
• Heyecan ve titreme,
• İshal,
• Hızlı kilo kaybı,
• Yorgunluk,
• Kuru cilt,
• Regl döngüsünde düzensizlik,

Guatrda belirtiler tiroid bezinin fazla veya az çalışmasına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Belirtilerin bir uzman tarafından değerlendirilmesi gereklidir.

Guatr Hangi Tahlilde Belli Olur?

Guatr teşhisi için ilk olarak doktorunuz fiziksel muayene yapacaktır. Bunun sonucunda tiroidin büyümesi gözlemlenirse farklı testlerle detaylı teşhis yapılması istenebilir.

Tiroid kan testiyle tiroid hormonlarını ölçerek seviyesinin normal olup olmadığı incelenir. Ayrıca antikor testleriyle de guatr nedeniyle üretilen bazı antikorlar aranır. Nodüllerin gözlemlenmesi için de ultrason kullanılabilir.

Nodüllerin detaylı incelenmesi için de biyopsi tercih edilebilir. Bu kanser olasılığını değerlendirmek için kullanılabilir. Guatrın yayılımın incelenmesi için MRI veya BT gibi görüntüleme teknolojileri de tercih edilebilir.

Guatr Tedavi Süreci

Guatr şiddetine göre tedavi süreci de değişiklik gösterebilir. Basit seviyede bir guatr kendiliğinden geçebilir. Doktorunuzun durumu süreç içerisinde gözlemlemesi gereklidir.

Tiroid hormonunu düzenlemek için çeşitli ilaç tedavileri uygulanabilir. Ayrıca aşırı aktif tiroid bezleri için radyoaktif iyot tedavisi de uygulanabilir. Guatr ciddi anlamda nefes alma ve yutma sorunlarına neden oluyorsa ameliyat gerekebilir.

Guatr Neden Olur?

Guatrın bilinen ve en sık karşılaşılan nedeni iyot eksikliğidir. Tiroidin sağlıklı bir şekilde tiroid hormonu üretmesi için iyota ihtiyacı vardır.

Yeterli iyot alınmadığında tiroid daha fazla hormon üretmeye çalışarak büyür. İyot alımının arttırılması için iyotlu tuz, deniz ürünleri ve süt ürünleri tüketimi faydalı olabilir.

Guatrın bir diğer nedeni de graves denilen otoimmün bir hastalıktır. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi tiroide saldırarak büyümesine sebep olabilir. Yine bir diğer otoimmun hastalık olan haşimato da tiorid bezinde iltihaplanmaya neden olarak guatra sebep olabilir. Hamilelik süresince de üretilen hormonlardan bazıları tiroide sebep olabilir.